MƯA VẪN HAY MƯA TRÊN TẦNG THÁP CỔ

 - 

Nhân 15 năm ngày mất của nhạc sĩ tài ba Trịnh Công tô (1-4), Báo fan Lao Động giới thiệu bài viết về sự tinh túy, khôn cùng thơ trong ca tự của ông


“Tôi điện thoại tư vấn Trịnh Công sơn là tín đồ ca thơ (chantre) vị ở Sơn, nhạc và thơ quấn vào nhau mang đến độ khó phân định mẫu nào là chính, loại nào là phụ”. Nhận định và đánh giá này của Văn Cao về Trịnh Công Sơn, chắc chắn rằng nhiều người đồng tình. Cả 2 đều nổi tiếng và có khá nhiều đóng góp cho văn hóa nước nhà. Họ làm cho thơ và viết nhạc. Khó hoàn toàn có thể phân định thể các loại nào nổi trội hơn.

Bạn đang xem: Mưa vẫn hay mưa trên tầng tháp cổ


*

Ca khúc “Còn tuổi nào đến em” của Trịnh Công sơn được Miu Lê trình bày trong phim “Em là bà nội của anh” (Ảnh do nhà cung cấp phim cung cấp)

1. Cùng với trường phù hợp của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, nếu tách riêng giai điệu với ca từ, chỉ phát âm văn bản, ắt công bọn chúng có cảm xúc như vẫn đọc một bài thơ. Đã tất cả nhiều, rất nhiều lý luận nói đến vai trò của thơ, thiên chức nhà thơ, xin không nói lại. Riêng biệt mình, tôi trọng tâm đắc với quan liêu niệm nhận định rằng đã là nhà thơ thì ắt phải đóng góp phần thúc đẩy nhiều hơn nữa nữa về sự việc trong sáng, uyển chuyển, phong phú, đa dạng của giờ đồng hồ Việt. Đọc kỹ ca từ bỏ của Trịnh Công Sơn, nhiều người đã phát hiện ra điều đó.

“Ta thấy em trong tiền kiếp cùng với cọng buồn cỏ khô”. Gồm cách nói như thế nào “lạ đời” chũm không? Cọng cỏ này, do khô cần buồn? không phải, ở đó là “cọng buồn”. Chưa ai nói như thế. Từ khóa lâu nay, với tự “cọng”, ta hiểu “thân cành của giống cây mềm” như trường đoản cú điển giờ đồng hồ Việt giải thích, chẳng hạn cọng rau, cọng cỏ, cọng rơm... Chũm nhưng, khi nó đứng phổ biến với “buồn” - tự chỉ về trung ương trạng, cảm xúc - thì quả nhiên cái bi thiết này đã bao gồm một sắc thái mới hẳn, lạ, trước đó chưa ai sử dụng.

Qua đó, ca từ bỏ trên sẽ khắc họa được trung khu cảnh khác của tác giả. Trung khu cảnh ấy, chỉ nên “cọng buồn” lẻ loi như cọng cỏ khô chứ không là nỗi ảm đạm theo nghĩa thông thường.

Nghe một ca từ như thế, thuở đầu thấy ngồ ngộ nhưng lại suy ngẫm kỹ lại phát hiện nay ra đôi điều thú vị lắm.

2. với “Diễm xưa”, đa số người thích câu: “Mưa vẫn mưa cất cánh trên tầng tháp cổ”. Dĩ nhiên, vào trí nhớ của họ lập tức liên tưởng đến tháp cổ của người Chăm dọc dài trên mảnh đất miền Trung.

Xem thêm:

Còn nhớ, công ty thơ Văn Cao đã nhìn và sẽ viết mấy câu thơ lung linh như ngọc: “Từ trời xanh/ Rơi/ vài giọt Tháp Chàm”. Sự can dự ấy là hòa hợp lý. Tuy nhiên, sao lại không nghĩ là rằng “tháp cổ” ấy chẳng bắt buộc là chiếc tháp ví dụ vừa nêu trên mà thiết yếu là... Biết đâu Trịnh Công đánh đã diễn tả cổ ba ngấn của người thiếu nữ? còn nếu như không thế, làm sao có: “Dài tay em mấy thuở mắt xanh xao…/ Trên bước chân em âm thầm lá đổ”? dung mạo người thiếu nữ có nhan sắc còn là “cổ cha ngấn”, sao không nghĩ “tầng tháp cổ” là một trong những cách miêu tả sáng sản xuất của Trịnh Công Sơn?

Với một thành tích nghệ thuật, xin thưa rằng bạn đọc/nghe/xem cũng là đồng sáng chế nữa. Mọi người có một biện pháp cảm thụ, tùy theo nhận thức, vai trung phong trạng của họ trong những khi thưởng ngoạn. Mà ý muốn như thế, người sáng tác phải có công dụng làm chủ, diễn tả ngôn từ thế nào để tạo nên sự đồng cảm ấy.

Khi gọi câu thơ Kiều: “Trăm năm trong cõi fan ta”, tôi dám quyết đoán rằng công dụng Nguyễn Du không những sử dụng “trăm năm” như một phương pháp nói gói gọn gàng về “đời người” cơ mà còn là việc khái quát tháo về thời gian, về “xưa nay”. Bao gồm cảm dấn như thế, câu thơ mới gồm sức ngân vang mang lại ngàn sau. Cùng với Trịnh Công Sơn, “Gọi buốt/suốt trăm năm một cõi đi về” - xin nhấn mạnh vấn đề “trăm năm” tại đây chỉ với một ý nghĩa sâu sắc về một kiếp người/phận người/đời người. Gắng nhưng, với ca trường đoản cú trên, Trịnh Công tô đã chọn từ nào? “Buốt” hay “suốt”?

Không ai hoàn toàn có thể “Gọi trong cả trăm năm”. Ví như ca từ thay thể, minh bạch đến thế, không hề là Trịnh Công tô nữa. Ông chọn “buốt”/“gọi buốt” vì còn hàm nghĩa dấn mạnh cảm xúc của tiếng gọi ấy, chứ không những đơn thuần diễn tả hành rượu cồn “gọi”. Cũng buộc phải nhớ rằng, cùng với ông, một cuộc tình đi qua hoặc làm việc lại: “Ôi rộng lớn tháng ngày vắng em/Tình như lá chợt vàng thốt nhiên xanh/Em ra đi như nháng gió thầm”. Chỉ là 1 trong thoáng gió dìu dịu của dư mùi hương ngày cũ còn ứ đọng lại trong tim tưởng chứ chưa phải là tâm nắm của một tín đồ lộ liễu “gọi suốt”. Biết đâu, ông bao gồm gọi thì sao chứ? Đúng thế, nhưng lại “gọi buốt” bắt đầu là nỗi đau chỉ mỗi mình tác giả nhận biết, nó không lên tiếng, ko âm vang thốt ra lời mà đó là tiếng réo gọi lặng lẽ ngay từ trong tiềm thức.


3. Tôi từng “chấn động” với ca từ: “Yêu phố vui, nhà gạch ngon” của nhạc sĩ Phạm Duy. Bây giờ, xúc cảm ấy lại trở lại với Trịnh Công Sơn: “Chim non cười cợt tình nhìn diều lên ngon”. Trường đoản cú “ngon” của tiếng Việt đã bao gồm thêm một nhan sắc mới, đồng ý được bởi vì sự tài tình của cách dùng chữ, dù mới, mặc dù lạ tuy thế vẫn ko “chỏi”. Thì ra, đó là “ma lực” của tiếng Việt đấy chứ!

Về từ bỏ “tình” trong tiếng Việt, ta nhớ cho cuộc tình, người tình, mọt tình... Nhằm miêu tả tâm lý, cảm xúc, thái độ, sự yêu dấu giữa 2 người. Kỳ lạ thay, với Trịnh Công Sơn, giải pháp chọn từ của ông đã cho thấy rằng rất có thể cầm trên tay các cảm hứng ấy qua các động tác như: “Treo tình trên loại đinh không”/“Phơi tình mang lại nắng khô mau”. Không hết, câu này mới khiến cho các công ty thơ trang bị thiệt yêu cầu ngả nón chào: “Vết bi đát khắc bên trên da”. Những câu ấy, tách bóc riêng thoát khỏi giai điệu, tự nó đã có sức nặng nề như một câu thơ. Nó làm nên liên tưởng khác kế bên phạm vi của ngữ nghĩa, cũng tựa như câu thơ của Đoàn Phú Tứ đã tạo nên nhận thức mới: “Hương thời gian thanh thanh/Màu thời gian tím ngát”...

Trịnh Công sơn cũng có những lúc nhân cách hóa mà lại nghe sang 1 lần ắt nặng nề quên: “Một sớm lên đường/Mẹ ra sau vườn/Hỏi thăm trái bí/Trên giàn còn xanh/Một sớm bên hè/Vườn sau vắng vẻ vẻ/Này thôi bí nhé/Lên mặt đường cùng me...”. Chỉ phát âm thôi mà lại đã nghe ngân vang nhịp đi của thể thơ 4 chữ. Nhưng mà nhịp thơ ấy còn rất có thể tìm thấy nghỉ ngơi “Ngụ ngôn mùa đông”, “Lặng lẽ chỗ này”, “Xa dấu mặt trời”…; hoặc thể thơ 5 chữ với “Một ngày như hầu hết ngày”, “Ru ta ngậm ngùi”, “Biết đâu nguồn cội”, “Những con mắt trần gian”... Không chỉ có có thế, trong cả lục bát lại sở hữu thêm một bài thơ hoàn hảo “Ở trọ”...

Nghe nhạc Trịnh Công Sơn, thỉnh thoảng tôi có xúc cảm như đang sống trong không gian của thơ Đường. Tự hình ảnh trong thơ cho nhịp đi của thể thất ngôn quấn nhau chặt chẽ. Chẳng hạn, ca khúc “Vườn xưa” mở đầu: “Ngoài hiên vắng vẻ giọt thì thầm cuối đông/Trời bỗng dưng nắng sân vườn đầy lá non/Người thông báo hỏi người có không/Người đi vắng về nơi bế bồng”. Câu thơ cuối gợi lên sự hoang đem đến nao lòng do sự nghẹn ngào về một vị trí không định hướng: “Nơi bế bồng” - một giải pháp nói new về tín đồ tình đã gồm chồng, gồm con...

Xem thêm: Xem Bói Ý Nghĩa 52 Lá Bài Tây Cực Hấp Dẫn Và Chính Xác, Ý Nghĩa Về Vận Số Của 52 Lá Bài Tây


Tác trả được trả tác quyền nhiều nhất

Theo Trung tâm đảm bảo an toàn tác quyền âm nhạc nước ta Chi nhánh phía Nam, nhạc sĩ Trịnh Công tô vẫn là tác giả được trả tác quyền những nhất với hơn 820 triệu đồng trong năm 2015.

Không phần đa vậy, trong cả 5 năm qua, nuốm nhạc sĩ Trịnh Công đánh vẫn là tác giả đứng đầu tốp 5 nhạc sĩ được trả chi phí tác quyền cao nhất. Theo trung trung ương này, tiền tác quyền của ông được thu các nhất trong các nghành karaoke với phòng thu âm. T.Trang